Ispod stabla starog 180 godina, koje je posadio slavni Karađorđev vojvoda, gradske vlasti napravile komercijani parking, iako je reč o zaštićenom dobru – spomeniku prirode

Zavod za zaštitu prirode Srbije uputiće svoje stručne saradnike u Šabac, koji će obaviti stručan nadzor na zaštićenom dobru – stablu sitnolisne lipe (Tilia parvifolia Ehrhsun. Tilia Cordata Mill.), izvršiti  uvid  u  zatečeno  stanje i sačiniti predlog mera, a izveštaj (sa predlogom mera) uputiti na dalju proceduru republičkoj Inspekciji za zaštitu  životne. Drvo, zasađeno 1840. godine, proglašeno je za značajno prirodno dobro – spomenik prirode u čijoj štićenoj zoni je zabranjeno parkiranje, ali se ispod njegove krošnje već godinama nalazi komercijalno javno parkiralište, kojim gazduje JP “Parking Šabac”.

Zaštićeno stablo lipe nalazi se u centru grada, na prostoru između Gospodar Jevremove ulice i Tiršovog venca, a odluku o njegovom proglašenju za spomenik prirode, jedinog u urbanom području Šapca, koji je kao takav označen i na interaktivnoj mapi Zavoda za zaštitu prirode, donela je 9. februara 2001. godine tadašnja Skupština opštine, kojom je predsedavao Dušan Petrović.

U odluci, koja je kao jedan od značajnih gradskih dokumenata istaknuta na sajtu grada, navodi se da je ovo drvo tada bilo visoko 20,5 metara, obima debla tri metra i srednjeg prečnika krošnje 16,5 metara. Za površinu ovog spomenika prirode opredeljena je projekcija njegove krošnje u iznosu od 210 kvadratnih metara.

Donoseći ovu odluku, lokalni parlament je propisao i više mera zaštite, a kojima se zabranjuje: sečenje stabla, lomljenje grana, kidanje lišća i plodova, loženje vatre, parkiranje automobila, raskopavanje zemlje, deponovanje smeća… Za sprovođenje mera i dalje redovno održavanje prirodnog dobra ovlašćeno je Javno komunalno preduzeće iz Šapca, konkretn JKP “Stari grad”. U slučaju bilo kakvih promena, koje spomenik mogu da oštete ili ugroze njegova bitna svojstva, ovo preduzeće je obavezano da odmah izvesti Zavod za zaštitu prirode.

Kako se, onda, dogodilo da zaštićena površina postane gradski komercijalni parking, pri čemu se parking mesta nalaze uz samo deblo?

“Zavod za zaštiti prirode nije izdao saglasnost za promenu uslova zaštite i promenu odluke o zaštiti stabla lipe u Šapcu i ona je i dalje  na  snazi. Zavod nije izdao ni saglasnost da se prostor uz stablo promeni u javno parkiralište. Naprotiv, prostorni i urbanistički planovi stručnih službi na nivou opštine bili u su u obavezi da usaglase sve radnje, aktivnosti i plansku dokumentaciju koja se odnose na ovaj prostor sa odredbama odluke”, kaže se u odgovoru pitanja našeg lista koja smo dobili iz ove republičke institucije.

U Zavodu još ističu da je JKP “Stari grad” bio u obavezi da im ukaže na nepoštovanje mera zaštiti, ali da to nije učino, te da je u tom smislu izostala saradnja sa ovim preduzećem, kao upravljačem zaštićenog dobra.

U JP “Parking Šabac”, kojem smo se takođe obratili za odgovore, kažu da “nikada nisu imali pritužbe nadležnih organa da njihova parking mesta na bilo koji način ugrožavaju lipu kao spomenik prirode”.

“Odlukom Odeljenja za inspekcijske i komunalno stambene poslove Gradske uprave Šapca od 2014. godine, ranije izgrađeni vankolovozni javni parking prostor je određen kao parkiralište na kojem će se vršiti naplata parkiranja. Izvedena parking mesta se nalaze u blizini lipe, odnosno građevinski izvedenog i oivičenog ostrva, za koje mi pretpostavljamo da se prilikom izvođenja radova uzelo u obzir da je reč o spomeniku prirode, te da se vodilo računa o normativima i njegovim dimenzijama”, navodi direktor JP “Parking Šabac” Bojan Kalanović.

I u JKP “Stari grad” pozivaju se, takođe, na niz gradskih odluka o javnim parkiralištima od 2009. do 2016. godine, ali i na “pojedinačne odluke i akta organa gradske uprave, nadležnog za poslove saobraćaja”. Kažu da je održavanje zaštićene lipe nalazi na njihovom redovnom programu, koji uključuje zalivanje, odstranjivanje suvih grana, premazivanje stabla…

“Preduzeće će u saradnji sa republičkim Zavodom utvrditi da li je došlo do narušavanja prirodnog dobra. Ukoliko jeste, spremni smo da preduzmemo sve potrebne korake da se eventualnene pravilnositi otklone”, ističu u JKP “Stari grad” i dodaju da su u saradnji sa Zavodom ispod drveta postavili tablu sa obaveštenjem da je reč o spomeniku prirode treće kategorije.

Istina, tabla se nalazi tamo, ali su slova izbledela, pa se ne može pročitati o kakvom je drvetu reč, niti koliko je staro.

Dugovečnu lipu, kojoj je sada 180 godina, posadio je najverovatnije pop Luka Lazarević, Karađorđev vojvoda i prvi upravitelj Šapca, u dvorištu svoje kuće, koja se nalazila preko puta dvora gospodara Jevrema Obrenovića, sada gradske uprave. Lukini naslednici prodali su imanje Mari Kovačević, unuci takođe čuvenog vojvode i trgovca Tešmana Soldatovića, a od nje su je oduzele komunističke vlasti, koje su kuću srušile 1957. godine i podigle poslovno-stambenu zgradu. Marin naslednik, poznati glumac Slobodan Despotović vodi sa gradskom upravom dugogodišnji spor oko restitucije parcele na kojoj je Pop-Lukina lipa.